ایران از ذخایر اورانیوم خود صرف نظر می‌کند؟ | جزئیاتی از سطح ذخایر ایران و محل نگهداری آنها

همشهری آنلاین – گروه سیاسی: خبرگزاری انگلیسی «رویترز» در تازه‌ترین گزارش خود درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا، تاکید کرده است که «اورانیوم با غنای بالا» مهم‌ترین برگ برنده ایران در مذاکرات هسته‌ای محسوب می‌شود.

در این گزارش با اشاره به اینکه سالم ماندن بخش قابل‌توجهی از ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران «بزرگ‌ترین نگرانی» آمریکا پیش از آغاز مذاکرات هسته‌ای به‌شمار می‌رود، تصریح شده است: «ایران و ایالات‌متحده در حال گفت‌وگو برای تمدید آتش‌بس هستند تا زمینه آغاز مذاکرات درباره موضوع‌هایی، از جمله برنامه هسته‌ای ایران فراهم شود؛ برنامه‌ای که واشنگتن تأکید دارد ایران نباید از طریق آن، به توانایی ساخت سلاح هسته‌ای دست یابد». مهم‌ترین محورهای این گزارش را در ادامه می‌خوانید:

اورانیوم با غنای بالا چیست؟

• کاربرد: اورانیوم غنی‌شده، در کنار پلوتونیوم، یکی از دو ماده شکافت‌پذیری است که می‌توان از آن برای ساخت هسته یک بمب هسته‌ای استفاده کرد.
• نکته ویژه: در حالی که پلوتونیوم معمولاً از سوخت مصرف‌شده راکتورهای هسته‌ای استخراج می‌شود و این کار به زیرساخت‌های بزرگ و به‌راحتی قابل شناسایی نیاز دارد، اورانیوم را می‌توان با استفاده از سانتریفیوژها غنی‌سازی کرد؛ تجهیزاتی که فضای بسیار کمتری اشغال می‌کنند.

سطوح مختلف غنی‌سازی

1. تا ۵درصد: سوخت بیشتر نیروگاه‌های هسته‌ای
2. تا۲۰درصد: اورانیوم با غنای بالا (HEU)
3. تا ۶۰ درصد: بسیار نزدیک به سطح تسلیحاتی
4. حدود ۹۰ درصد: درجه تسلیحاتی (Weapons Grade)

• نکات مهم:

• هرچه درصد غنی‌سازی بالاتر برود، رسیدن به سطح بعدی آسان‌تر می‌شود.
• رسیدن از سطح ۶۰درصد به ۹۰درصد بسیار سریع‌تر از رسیدن از اورانیوم طبیعی به سطح ۵درصد است.

ایران چه مقدار اورانیوم غنی‌شده دارد؟

• نکته: ایران از زمان حملات ژوئن، اطلاعاتی درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود به آژانس ارائه نکرده و همچنین اجازه بازگشت بازرسان به محل‌های نگهداری این مواد را نداده است.
• برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی اتمی:

• ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰درصد
• ۱۸۴٫۱ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۲۰درصد
• ۶٬۰۲۴٫۴ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۵درصد
• ۲٬۳۹۱٫۱ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۲درصد

• نکات مهم:

• براساس معیارهای آژانس، مقدار اورانیوم ۶۰درصدی در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای تولید حدود ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است.
• ذخیره ۲۰درصدی می‌تواند مواد لازم برای یک سلاح را فراهم کند.
• ذخیره ۵ درصدی نیز ظرفیت تولید مواد مورد نیاز برای ۱۲ سلاح دیگر را دارد.
• رافائل گروسی ادعا کرده «بیش از ۲۰۰ کیلوگرم» از ذخیره ۶۰ درصدی در مجموعه‌ای از تونل‌ها در اصفهان نگهداری می‌شود.
• او همچنین مدعی است بخشی از این مواد نیز در تأسیسات هسته‌ای نطنز قرار داشته است.

دلیل نگرانی آمریکا چیست؟

• اهمیت: تبدیل ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصدی به مواد مورد نیاز برای ساخت بمب از همه سریع‌تر و آسان‌تر است.
• موضع واشنکتن: آمریکا خواهان حذف کامل این ذخایر است.
• موضع تهران: ایران همواره تأکید کرده به‌دنبال تولید سلاح هسته‌ای نیست.

اورانیوم ۶۰درصدی یعنی بمب هسته‌ای؟

• مراحل اساسی ساخت بمب هسته‌ای:

1. غنای اورانیوم ۶۰درصدی به حدود ۹۰درصد برسد.
2. گاز اورانیوم به فلز تبدیل شود.
3. هسته انفجاری و سامانه تسلیحاتی ساخته شود.
4. آزمایش‌ها و مهندسی لازم انجام شود.

• نتیجه: داشتن اورانیوم ۶۰درصد به معنای داشتن بمب آماده نیست.

می‌توان این مواد را جابه‌جا کرد؟

• ایران پیش از حملات ژوئن، تحت نظارت آژانس، مواد غنی‌شده را میان تأسیسات مختلف جابه‌جا می‌کرد.
• براساس توافق ۲۰۱۵ بخشی از ذخایر ایران از کشور خارج شدند.
• انتقال بین‌المللی مواد هسته‌ای، مانند اورانیوم با غنای بالا، هرچند فرایندی حساس است، اما درعین‌حال اقدامی نسبتاً معمول به‌شمار می‌رود.
• گروسی در گذشته درباره ذخایر ۶۰درصدی ایران گفته بود: این مواد قابل جابه‌جایی‌اند.

ایران از ذخایر صرف‌نظر می‌کند؟

• به گفته دو منبع ارشد ایرانی، رهبر جمهوری‌اسلامی دستور داده است ذخایر ۶۰درصدی از کشور خارج نشوند.
• منابع ایرانی می‌گویند تهران ممکن است با انتقال نیمی از این ذخایر به یک کشور ثالث موافقت کند و در مقابل، اورانیوم با غنای ۵درصد دریافت کند.
• همچنین ممکن است نیم دیگر این ذخایر در داخل ایران رقیق‌سازی شود.