نباید مسیر دیپلماسی میان ایران و آمریکا مسدود شود/ تنگه هرمز مهم‌ترین اهرم ایران در شرایط کنونی است

علی بیگدلی کارشناس مسائل بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار برنا درباره ادعای دونالد ترامپ پیرامون لغو محاصره دریایی ایران اظهار کرد: ترامپ دچار نوعی سردرگمی و بی‌عملی شده است زیرا فشارهای داخلی بر او بسیار افزایش یافته و هنوز نتوانسته به موفقیت قابل توجهی دست پیدا کند.

به گفته وی انتقادها و سرزنش‌های داخلی  به‌ویژه از سوی دموکرات‌ها و چهره‌هایی مانند باراک اوباما فشار زیادی بر رئیس‌جمهور آمریکا وارد کرده است.

وی افزود: تصاویر منتشرشده از نشست اخیر مقامات آمریکایی در کاخ سفید نشان می‌دهد که دولت ترامپ با چالش‌ها و مشکلات جدی مواجه شده است. حمله ترامپ به ایران یک اشتباه بود و اکنون آمریکا با مشکلاتی روبه‌رو شده که حل آن‌ها آسان نیست.

بیگدلی با بیان اینکه سطح انتظارات دولت آمریکا در قبال ایران بسیار بالا بوده است، تصریح کرد: ترامپ بارها اعلام کرده که ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند باید تأسیسات هسته‌ای خود را تعطیل کرده و مواد غنی‌شده را از کشور خارج کند. با این حال ایران نیز از شرایط موجود و محدودیت‌های طرف آمریکایی آگاه است و به همین دلیل به‌راحتی تن به خواسته‌های واشنگتن نمی‌دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: ترامپ در آستانه رویدادهای مهم سیاسی و انتخاباتی قرار دارد و تمایلی ندارد یا شاید نتواند جنگ جدیدی را علیه ایران آغاز کند زیرا چنین اقدامی می‌تواند مشکلات بیشتری برای آمریکا و شخص ترامپ ایجاد کند.

وی با اشاره به ضرورت بهره‌برداری ایران از شرایط فعلی گفت: مقامات کشور در حال استفاده از این فرصت هستند، اما این روند نباید صرفاً به خرید زمان محدود شود. خرید زمان به‌تنهایی نمی‌تواند ما را به توافق برساند، اما می‌توان از نقاط ضعف موجود در دولت آمریکا برای کاهش سطح انتظارات ترامپ استفاده کرد و در نهایت به یک توافق دست یافت.

بیگدلی با بیان اینکه ایران نیز با چالش‌های داخلی از جمله مشکلات اقتصادی، بیکاری و گرانی مواجه است، اظهار کرد: دولت باید از ظرفیت‌ها و اهرم‌های موجود برای بهبود شرایط کشور بهره ببرد.

وی با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز افزود: برای آغاز مذاکرات واقعی می‌توان در قالب یک اقدام حسن‌نیت، موضوع تنگه هرمز و محاصره اقتصادی را در دستور کار قرار داد و مذاکرات را به‌صورت مرحله‌ای پیش برد، زیرا حل همه اختلافات در یک مرحله امکان‌پذیر نیست. در حال حاضر به دلیل بی‌اعتمادی موجود نسبت به آمریکا، ایران تمایلی ندارد این اهرم مهم را به‌سادگی از دست بدهد، اما در عین حال می‌تواند از آن برای کسب امتیازات اقتصادی و سیاسی استفاده کند. تجربه نشان داده است که ایران توانایی اعمال کنترل و مدیریت این ابزار راهبردی را دارد.

بیگدلی با بیان اینکه تنگه هرمز می‌تواند در مذاکرات نقش یک اهرم مؤثر را ایفا کند، تأکید کرد: همان‌طور که برخی ظرفیت‌های منطقه‌ای ایران در سال‌های گذشته تضعیف شدند، اکنون می‌توان از ظرفیت موجود در تنگه هرمز برای کسب امتیاز از طرف مقابل بهره گرفت.

وی خاطرنشان کرد: اگر موضوع لغو محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا مطرح شود، تهران می‌تواند در ازای اقدامات متقابل، مطالبات خود از جمله آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده را پیگیری کند. به اعتقاد من، این رویکرد قابل دفاع است و حتی می‌توان مطالبات بیشتری را نیز در مذاکرات دنبال کرد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به ملاحظات سیاسی ترامپ در قبال آزادسازی منابع مالی ایران گفت: رئیس‌جمهور آمریکا در سال‌های گذشته از توافقات مالی دولت اوباما با ایران انتقاد می‌کرد و اکنون در موقعیتی قرار گرفته که با محدودیت‌های مشابهی مواجه است، از این رو ایران باید با بهره‌گیری از شرایط موجود نقش فعالی در روند مذاکرات ایفا کرده و از فرصت‌های پیش‌رو برای تأمین منافع ملی استفاده کند.

بیگدلی با بیان اینکه دیپلماسی نوعی بازیگری در عرصه روابط بین‌الملل است، گفت: نباید بر دیپلماسی خط بکشیم و پایان آن را اعلام کنیم. چنین اقدامی می‌تواند خطرناک باشد. در عوض باید با حفظ کانال‌های دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، از ظرفیت‌های موجود برای پیشبرد منافع کشور استفاده کنیم. البته این موضوع نیازمند بازیگری بسیار ماهرانه و حساب‌شده است.

وی در پاسخ درباره رفع تحریم‌های ضدایرانی به عنوان یکی دیگر از محورهای اختلاف میان تهران و واشنگتن اظهار کرد: ما با دو دسته تحریم مهم مواجه هستیم؛ نخست تحریم‌های شورای امنیت که ماهیتی بین‌المللی دارند و دوم تحریم‌های آمریکا. علاوه بر این، اتحادیه اروپا نیز تحریم‌هایی علیه ایران اعمال کرده و ایالات متحده با ایجاد تحریم‌های ثانویه تلاش کرده است کشورهایی را که با ایران همکاری می‌کنند نیز تحت فشار قرار دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: اگر بخواهیم قضاوتی واقع‌بینانه داشته باشیم، شاید در شرایط فعلی برای مطرح کردن لغو کامل تحریم‌ها به عنوان پیش‌شرط آغاز دیپلماسی زود باشد، اما آنچه اهمیت دارد باز ماندن مسیر گفت‌وگو و جلوگیری از مسدود شدن باب دیپلماسی است.

وی با اشاره به اهمیت تنگه هرمز به عنوان یکی از اهرم‌های راهبردی ایران افزود: این ظرفیت می‌تواند همچنان به عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر آمریکا مورد استفاده قرار گیرد. در کنار آن، موضوع دارایی‌های بلوکه‌شده ایران نیز از جمله مواردی است که تهران می‌تواند با جدیت بیشتری پیگیری کند.

بیگدلی خاطرنشان کرد: بر اساس برخی گزارش‌ها، حجم دارایی‌های مسدودشده ایران به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار می‌رسد. از این رو، یکی از اهداف اصلی مذاکره‌کنندگان ایرانی می‌تواند آزادسازی این منابع مالی باشد و نباید بدون دستیابی به نتایج مشخص و ملموس، امتیازات مهمی واگذار شود.

وی در پایان گفت: مسئولان کشور به دنبال آن هستند که از مسیر مذاکره با آمریکا، دستاوردهای ملموسی از جمله آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را به دست آورند. چنین موفقیتی می‌تواند در فضای داخلی نیز به عنوان یک دستاورد مهم مطرح شود و پاسخی به انتقادهای جریان‌های مخالف مذاکرات باشد.